Anayasa

ANAYASA

Kanun No. : 2709
Kabul Tarihi : 7 Kasım 1982
Resmi Gazete Tarih ve Sayısı: 9 Kasım 1982 / 17863 (Mükerrer)

Türkiye Cumhuriyeti’nin temel yasası olan Anayasa’nın 167. Maddesinin ikinci fıkrasında “dış ticaret” olgusuna değinilmekte ve esas itibariyle ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemlerinde vergi ve benzeri yükümlülükler dışında “ek mali yükümlülükler” konulabileceği hüküm altına alınmaktadır.

Bu madde özellikle, ihracat ve ithalat maliyetlerinin oluşturulmasında, dolayısıyla ihracat ve ithalat politikalarının saptanmasında önemli bir mevzuat hükmüdür. Anayasamız bu hükmüyle, dış ticaretin iki ana işlemi olan ithalat ve ihracat maliyetlerini etkileyecek bir düzenleme yaparak, dünya Anayasaları ölçeğinde önemli ve istisnai bir örnek oluşturmaktadır.

Bu hükme dayanılarak çıkarılan Yasalar ve diğer mevzuat vasıtasıyla ülkenin, özellikle 1980 ve 90 yılları dış ticareti yönlendirilmiş ve yönetilmiştir.

Anayasa’nın bu maddesinin üç önemli özelliği bulunmaktadır. Birincisi, “vergi yükümlülüğü dışında” ek mali yükümlülüklerden bahsedilmesidir. İkinci özellik, Anayasa’nın temel ilkelerinden olan ve kısaca “vergi ancak yasayla konulur” şeklinde özetlenebilecek kurala paralel bir düzenleme ile vergi dışı yükümlüklerinin de yasayla konulacağı hükmüdür. Üçüncü özellik de, yetkinin doğrudan Anayasa’nın bu hükmüyle Bakanlar Kurulu’na verilmesidir.

Bu spesifik ve teknik düzenleme dışında, 2007 yılında başlayan ve 2016 yılı itibariyle sürmekte olan “Yeni Anayasa” tartışmaları çerçevesinde, dış ticaretle ilgili temel ilkelere de Anayasa’da yer verilmesi yönünde, özellikle ihracatçılarımızın talep ve önerileri bulunmaktadır. Dış ticaretle ilgili temel ilke veya ilkelerin Anayasa’da yer alması bizce, Anayasanın temel yasa olma esprisine ve evrensel hukuk bağlamındaki ideal içeriğinin ahengine uygun olmayacaktır. Bu çerçevede belki de mevcut 167.maddenin 2.fıkrasındaki düzenlemenin bağımsız bir maddeye alınması yeterli olacaktır.