Aysel YÜCEL
Sanayideki yavaşlama, limanlardaki yük trafiğinde de belirginleşmeye başladı. Temmuz ayında limanlarda toplam yük elleçleme yüzde 1,3 gerileyerek düşüş eğilimine girerken, asıl dikkat çekici hareket ithalat yükünde yaşandı. İlk yarıda yatay seyreden ithalat yükü, temmuz ayında yüzde 10,5 azaldı.
İhracat yükü de geçen ay yüzde 2,5 geriledi. İthalattaki belirgin yavaşlamada sanayideki üretim kaybı etkili olurken, özellikle sanayi üretiminde kullanılan hammadde ve ara malı niteliğindeki yüklerdeki gerileme dikkat çekti.
Temmuz ayında limanlarda elleçlenen toplam yük geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,3 düşerek 47 milyon tona geriledi. İlk yarıda yatay seyreden ithalat yükü ise temmuz ayında yıllık bazda yüzde 10,5 azalarak 26,7 milyon ton olarak gerçekleşti.
Limanlarda elleçlenen toplam ihracat yükü de geçen ay 2025’in aynı ayına göre yüzde 2,5 geriledi. Ocak-Temmuz 2026 döneminde ise limanlarda işlem gören toplam yük hacmi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,1 artarak 326 milyon tona ulaştı. Sanayideki gelişmelerin limanlar için önemine vurgu yapan Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM) Başkanı Hamdi Erçelik, “İlk 7 ayda limanlarda elleçlenen toplam yükün geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,1 artması sevindirici. Ancak bu büyümenin kalıcı hale gelmesi ve yıl sonu sonuçlarına güçlü şekilde yansımasının kabotaj ve transit yüklerdeki artışın dış ticaret yükleriyle desteklenmesine bağlı” dedi.
Erçelik, “İlk 7 ayda ihracatın yüzde 6 gerilemesi, ithalatın ise yatay seyretmesi düşündürücü. Sanayiciyi destekleyecek ekonomik ve ticari adımlar kritik önem taşıyor. Bu adımlar hem ihracatta hem de ihracatın hammaddesi niteliğindeki ithal ürünlerde hacim yaratacak” dedi.
Yük gruplarındaki değişim de sanayi tarafındaki zayıflamaya ilişkin önemli ipuçları veriyor. İlk yedi ayda en fazla elleçlenen grup, 98,33 milyon tonla makineler, taşıma teçhizatı, aksam ve çeşitli parçaları ile konteynerler oldu. Bu grupta yüzde 1,7 artış kaydedildi.
Petrol ve ürünleri ise yüzde 1,9 artışla 94,20 milyon tona ulaştı. Buna karşın katı mineral yakıtlar yüzde 14,5 gerileyerek 27,40 milyon tondan 23,43 milyon tona düştü. Böylece bu grupta yaklaşık 3,97 milyon tonluk kayıp yaşandı. Metal ürünlerinde yüzde 4,3 düşüşle 998,7 bin ton, kimyasallarda yüzde 3,3 düşüşle 314,3 bin ton kayıp gerçekleşti.
Liman başkanlıkları bazında da sanayi ağırlıklı bölgelerdeki zayıflama öne çıktı. İlk yedi ayda Aliağa Liman Başkanlığı 50,46 milyon ton yük elleçleyerek ilk sırada yer aldı ancak yıllık yüzde 3,8 geriledi. Aliağa’da yaklaşık 2 milyon tonluk kayıp oluştu. Kocaeli ise 49,31 milyon ton yük elleçledi ve yüzde 1,2 geriledi. İskenderun 42,36 milyon tonla üçüncü sırada yer alırken değişim göstermedi. Ceyhan yüzde 8,9 artışla 31,58 milyon tona yükseldi. Tekirdağ yüzde 5,1 düşüşle 27,44 milyon tona geriledi.
TÜRKLİM Danışmanı Prof. Dr. Soner Esmer, Aliağa ve Kocaeli gibi ağır sanayi limanlarındaki gerilemeye dikkat çekerek, “Aliağa ve Kocaeli gibi ağır sanayi limanlarında da yükte azalma olması sanayideki yavaşlamaya işaret ediyor” dedi.
Dış ticaret tarafında ise miktar ile değer arasındaki ayrışmaya dikkat çeken Esmer, “Ocak-Temmuz döneminde Türkiye’nin dış ticaret hacmi yüzde 4,1 artarak 383,71 milyar dolara ulaştı. İthalat yüzde 4,7 artışla 222,11 milyar dolar olurken, ihracat yüzde 3,4 artarak 161,60 milyar dolar oldu. Limanlarda ithalat tonajının neredeyse hiç artmaması, sanayideki talep ve üretim görünümü açısından önemli bir sinyal oluşturuyor” dedi.
Liman trafiğinin bir diğer önemli kalemi Ro-Ro’da da düşüş sürdü. İlk yedi ayda TIR, çekici ve treyler elleçlemesi yüzde 3,1 azalarak 415 bin adede geriledi. Otomobil taşımalarında ise düşüş çok daha belirgin oldu. Otomobil Ro-Ro’su yüzde 17,8 gerileyerek 1,07 milyon adede indi. Buna karşın kruvaziyer yolcu sayısı yüzde 1,1 artarak 1,07 milyon kişiye ulaştı.
Konteyner trafiğinde de temmuz ayında yıllık bazda yüzde 1,8’lik düşüş yaşandı. İlk yedi ayda ise toplam konteyner elleçlemesi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,8 artarak 8,26 milyon TEU oldu.
Konteyner ihracatında dolu konteynerler yüzde 3,5 azalarak 2,24 milyon TEU olurken, ihracat boş konteynerleri yüzde 16,9 artarak 742 bin TEU seviyesine çıktı. İthalat dolu konteynerleri yüzde 1,7 artışla 1,88 milyon TEU, ithalat boş konteynerleri ise yüzde 2,1 düşüşle 1,18 milyon TEU oldu. Toplam boş konteyner miktarı yüzde 3,1 artarak 2,14 milyon TEU’ya yükseldi.
