Hamide HANGÜL

İstanbul Küresel E-İhra­cat Zirvesi (Istanbul Glo­bal E-Export Summit-I­GEXX) 2026, küresel ölçekte 3 trilyon dolarlık hacmi temsil eden 60 ülkeden 40 pazar ye­rini ağırladı. Ticaret Bakanlı­ğı koordinasyonunda, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve Elektronik Ticaret İşletmecile­ri Derneği (ETİD) iş birliğiyle düzenlenen ve Dünya Gazete­si’nin iletişim sponsoru olduğu zirvenin açılışında Ticaret Ba­kanı Prof. Dr. Ömer Bolat ana konuşmacı olarak yer aldı.

Ba­kan Bolat, son yıllarda dünya ekonomisi ve küresel ticaretin, art arda yaşanan çok yönlü im­tihanlarla karşı karşıya kaldığı­na işaret etti. Buna karşın Tür­kiye’nin yoluna kararlılıkla de­vam ettiğini dile getiren Bolat, “Türkiye, istihdamda başarılı bir performans gösteriyor.

Son 39 aydır işsizlik oranı tek haneli seviyede. Temmuz ayı itibarıy­la yüzde 8,1’de. Yine ekonomik büyümede son 24 çeyrek, yani tam 6 yıldır Türkiye pozitif bü­yüme oranları kaydediyor. 2026 yılının ilk yarısını yüzde 2,5’lik büyümeyle kapatıp 1,7 trilyon dolarlık bir ekonomik üretim gücüne, ekonomik büyüklüğe ulaştık” dedi.

Türkiye’nin ihracatta rekor­lar kırdığını, ihracatın önemli sütunlarından birinin de e-ih­racat olduğunu dile getiren Ba­kan Bolat, Türkiye’nin dijital ti­carete uyumu ve küresel e-tica­retteki yerinin güçlendirilmesi için çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Tüketicinin artık, mar­kayı dijital ortamda keşfettiği­ni, sosyal medya ve içerik üreti­cileri üzerinden karar verdiği­ni ve ödemesini aynı ekosistem içinde tamamladığına işaret eden Bolat, “Bu nedenle firma­larımız açısından dijital kanal­lar artık bir tercih değil, rekabe­tin temel unsurlarından biridir” ifadelerini kullandı.

Türkiye’de e-ticaretin 2019- 2025 dönemindeki yıllık büyü­me oranının yüzde 80 olduğunu belirten Bolat, genel peraken­de sektörü içindeki payının da hızlı şekilde yükselerek yüzde 4,5’ten yüzde 20’ye geldiğinin altını çizdi. Dünyadaki ise işlet­meden tüketiciye (B2C) e-tica­rette hızlı bir büyüme olduğu­nu vurgulayan Bolat, “B2C deni­len direkt iş yerinden müşteriye olan e-ticaret hacmi ise yüzde 91 büyüdü ve 6,5 trilyon dolara ulaştı. Küresel e-ticaretin top­lam perakende satışlardaki pa­yı yüzde 20. Dünya ortalaması da böyle, Türkiye açısından da böyle” dedi.

Bolat, bakanlık bünyesinde yurt içindeki e-ticaret düzen­lemeleri ile İhracat Genel Mü­dürlüğü bünyesindeki e-ihra­cat düzenlemeleri ve teşvikleri için birbirinden farklı, ancak iş­birliği içerisinde çalışan ekip­lerin bulunduğunu anlattı. Her yıl mayıs ayının başında Türki­ye’de E-Ticaretin Görünümü raporunu açıkladıklarını belir­ten Bolat, “E-ticaretin genel ti­caret içindeki payı yüzde 19,3, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla için­de e-ticaretin payı da yaklaşık yüzde 7’ye ulaşmıştır. Bu, e-ti­caretin ekonomimiz açısından ne kadar stratejik önemi oldu­ğunu göstermektedir.

E-tica­retle iştigal eden satıcıların, fir­maların sayısı da 2025 yılı sonu itibarıyla 650 bine ulaşmıştır” dedi. Kovid-19 döneminde bir­çok sektörün daraldığına işa­ret eden Bolat, buna karşın sal­gın sırasında e-ihracata yapılan yatırımlarla krizin fırsata dö­nüştürüldüğünü anımsattı. Ba­kanlık bünyesinde, firmaların ihtiyaç duydukları bilgilere da­ha kolay ulaşmaları için çeşitli çalışmalar yaptıklarını aktaran Bolat, sözlerini şöyle sürdürdü: “Şu ana kadar 25 ülkeye ilişkin e-ihracat yol haritaları, gümrük uygulamaları, 28 pazar yeri ve 5 dijital kanala yönelik yaklaşık 40 rehber ve kılavuzu Ticaret Bakanlığımızın web sitelerin­de firmalarımızın kullanımına sunduk.

E-ihracat konusunda bu yıl sonuna kadar 6 milyar do­larlık e-ihracat rakamına ulaş­mayı hedefliyoruz. Yılda 10 bin doların üzerinde e-ihracat ger­çekleştiren firma sayısı 2022’de 8 bin 132 iken 2025 yılı sonunda 11 bin 420’ye yükseldi. E-ihra­cat hacminde İstanbul’un birin­ci sırada yer aldı, sektörel bazda ise hazır giyim ve konfeksiyo­nun ilk sırada bulunuyor. ABD, Almanya, Azerbaycan, Roman­ya, Suudi Arabistan gibi ülkeler bizim partner ülkelerimiz ko­numunda önde gelmektedir.”

Bu yıl e-ihracatta hedef pazar sayısını 26’dan 35’e çıkardık­larını söyleyen Bolat, “Avrupa Birliği Komisyonu ile yaptığı­mız anlaşma sonucunda basit­leştirilmiş gümrük beyanna­mesinden otomatik üretilen A.TR belgesiyle vergi yükünü hafifleterek e-ihracat nokta­sında firmalarımıza önemli bir katkı sağlamış olduk” dedi. Di­jital dönüşümde yapay zekanın büyük önem taşıdığını vurgu­layan Bolat, dünya nüfusunun yüzde 73’üne karşılık gelen 6 milyardan fazla insanın dijital dünyada aktif olduğunu bildir­di. Bolat, “Dijital ekonominin büyüklüğü de 16 trilyon dola­ra ulaşmış durumdadır. Dünya üretiminin 118 trilyon dolar ol­duğunu düşündüğümüzde 16 trilyon dolar çok büyük bir payı ifade etmektedir” dedi.

Ticaret Bakanlığının dijital ihracata yönelik platformlarına ilişkin de bilgi veren Bolat, gele­neksel mal ihracatını kolaylaş­tırmak amacıyla 2020’de Kolay İhracat Platformu’nun (KİP) hizmete açıldığını hatırlattı. Akıllı E-İhracat Robotu’nun da yenilendiğini bildiren Bolat, “Akıllı e-ihracat robotumuz da firma özelinde daha hedefli so­nuçlar getirecek şekilde yeni­lenmiştir” diye konuştu.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, küresel ticarette e-ihracatın stratejik önem kazandığı bir dönemin yaşandığını, eskiden bir firmanın dünyaya açılmasının uzun yıllar aldığını, bugün ise doğru platformlarda, dünyanın her noktasına ürün satabilmenin mümkün olduğunu dile getirerek, “Dolayısıyla üretim gücümüzü, erişim gücümüzle buluşturmalıyız” önerisinde bulundu. Önümüzdeki dönemde e-ihracatın, hızlı büyümesini sürdüreceğine vurgu yapan Gültepe, “Biz bu dönüşümün öncüsü olmak istiyoruz. Bir ürün bir firmayı, bir firma bir sektörü, bir sektör bir ülkeyi marka yapabilir.

Bugün e-ihracat, üreticilerimize bu yolculuğu çok daha hızlı ve çok daha geniş bir coğrafyada gerçekleştirme imkânı veriyor” dedi. Türkiye’nin dijital ticaret kapasitesinin hızla büyüdüğüne dikkati çeken Gültepe, şu verileri paylaştı: “2025’te e-ticaret hacmimiz yüzde 52,2 artışla 4,5 trilyon lirayı aştı. E-ihracattan elde ettiğimiz döviz geliri, 5 milyar doları aştı. Mevcut kapasitemizle çok daha fazlasını yapabiliriz. Orta vadede e-ihracatın toplam ihracatımızdaki payını yüzde 10’a çıkarmaya kararlıyız.

Bu hedef doğrultusunda küresel e-ticaret ekosistemini İstanbul’da bir araya getirdiklerini, zirvenin 60 ülkeden 4 bin alıcıyı ağırladığını açıklayarak, “3 trilyon dolarlık hacmi temsil eden 40 küresel pazaryeri bugün İstanbul’da” dedi. Türkiye’nin bir üretim üssü olduğunu, ihracatının 280 milyar dolarda bulunduğuna işaret eden Gültepe, sınırların ötesinde temasını çok anlamdı bulduğunu ifade ederek, “Erişimde, markalaşmada, ölçekte sınırları aşacağız. El birliğiyle Türkiye’yi e-ihracatta marka ülke yapacağız” diye konuştu.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, dünya enerji haritasının önemli bir değişimden geçtiğini ifade etti. Rusya’dan Avrupa’ya uzanan doğal gaz boru hatları ile Hürmüz Boğazı’nı dünya enerji sisteminin iki önemli “şah damarı” olarak nitelendiren Birol, her iki güzergahın da ciddi sorunlarla karşı karşıya bulunduğunu belirtti.

Enerji tarihinde farklı dönemlerde farklı kaynakların öne çıktığını belirten Birol, 2,5 yıl kadar önce dünya elektrik çağına girdiğini dile getirdiğini anımsatarak, “Elektriği fazla üreten, ucuz maliyetle üreten ülkeler diğerlerinden birkaç adım önde olacak. Küresel elektrik tüketimi, toplam enerji tüketiminden yaklaşık 3 kat hızlı büyüdü. Bu artışın arkasında yapay zeka ve veri merkezleri, elektrikli araçlar ile klima kullanımındaki yükseliş var. Türkiye’nin elektrik talebi de son 10 yılda yıllık ortalama yüzde 5 artış gösterdi” dedi.

Veri merkezlerinin 7 gün 24 saat elektriğe ihtiyacı olduğunun altını çizen Birol, “Elektrik yoksa yapay zeka yok. Bir orta ölçekli veri merkezinin elektrik tüketimi 100 bin haneli bir şehre bedel. Enerji faturasının yükselmesinden Avrupalılar da rahatsızlık duyuyor” ifadelerini kullandı. ABD’de ise 5 büyük teknoloji şirketinin yalnızca bu yıl veri merkezlerine yönelik yatırımlarının 700 milyar dolara ulaştığını belirten Birol, bunun petrol ve doğal gazdaki yatırımların üzerinde olduğunu ifade etti.